روان درمانی شناختی (CBT:Cognitive Behavioral Therapy) نوعی روش درمانی است که به افراد مختلف کمک میکند تا دریابند که چطور الگوهای مخرب و آزاردهندهای را که باعث میشود تا رفتار و احساساتشان منفی شود، شناسایی کنند و تاثیرات نامطلوب آنها را از احساس و رفتارشان حذف نمایند.
این نوع درمان افکار منفی را نشانه میگیرد و به دنبال آن است که این فکرها را که باعث تخریب احساسات میشوند و به سختترشدن لحظهها میانجامند، از وجود افراد حذف کند. افکار منفی میتوانند هر شرایط نامطلوبی مانند افسردگی یا اضطراب را وخیمتر کنند. زمانی که یک فرد مدام تحت فشار فکرهای منفی خود باشد، اخلاق بدی پیدا میکند و خلقوخویی نامطلوب در او شکل میگیرد.
از طریق روان درمانی شناختی افکار منفی شناسایی و به چالش کشیده میشوند. در مقابل، افکاری واقعگرایانه و به دور از منفیبافی که هدفمند هم هستند، جای آنها را میگیرند. این روش درمانی فقط به زدودن افکار منفی نمیپردازد، بلکه در نظر دارد تا با استراتژیهایی کاربردی به تغییر نگاه و فکر افراد کمک کند. از استراتژیهای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تکنیکهای ریلکسکردن؛
- خاطرهنویسی و مستندکردن افکار روزانه؛
- پرتکردن حواس و ذهن از وقایع ناگوار و اخبار بد.
کاربردهای روان درمانی شناختی چیست؟
این روش درمانی به عنوان راهکاری کوتاهمدت استفاده میشود که متمرکز بر حل مشکلات افراد است؛ بهگونهای که به آنها یاد بدهد روی زمان حال متمرکز شوند. به کمک روان درمانی شناختی میتوانید طیف وسیعی از مسائل و مشکلات را حل کنید:
- اعتیاد؛
- خشم؛
- اضطراب؛
- اختلال دوقطبی؛
- افسردگی؛
- اختلالات در خوردن؛
- حملات پانیک؛
- اختلالات شخصیتی؛
- انواع فوبیا؛
- مشکلات استرس؛
- و… .
این روش درمانی بهشدت هدفمند و متمرکز است. نقش مشاور و روانشناس در موفقیت روند درمان هم بسیار اهمیت دارد. اهدافی که بیمار و مشاور با هم تعیین میکنند در مسیری جدی پیگیری میشود. حتی روند به این صورت است که جزئیات برنامه درمان مشخص میگردد و تکالیفی دقیق هم برای انجامدادن به بیمار محول میشود.
اثرات این روش درمانی بر فرد چیست؟
در روش روان درمانی شناختی به فرد یاد داده میشود که نگاهی دقیق و درست به دنیا داشته باشد. برای مثال، فردی که از حوادث پیشبینینشده میهراسد و تحت فشار است، در این روش یاد میگیرد که تمرکز خود را در زندگی فقط روی چیزهایی بگذارد که میتواند آنها را پیشبینی و کنترل کند. این تمرکز مانع از نگرانیهای بیهوده او درباره وقایع ناگوارِ نیامده میشود.
هدف این درمان همین است: کنترل چیزهایی که تواناییشان را داریم و رهاکردن نگرانیهایی که از بابتشان اطمینانی نداریم. محبوبیت این روش میان مراجعان و روانشناسان در سالهای اخیر بسیار زیاد شده است. از دلایل این محبوبیت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- الگوهای فکری افراد با وجود این روش درمانی اصلاح میشود. یعنی دیگر نگاه و فکرشان را بر مسائل منفی و نگرانکننده معطوف نمیکنند و فرصت زیستن رهاتر را به دست میآورند.
- روش روان درمانی شناختی در کوتاهمدت اثرات مثبت زیادی دارد.
- این درمان برای کسانی که دچار مشکلاتی در حوزه روان هستند اما دارو مصرف نمیکنند هم مفید واقع میشود.
- کاربرد روش روان درمانی شناختی در زمینههای مختلف مفید تشخیص داده شده و مسائل متعددی را میتوان با آن حل کرد.
استراتژیهای درمانی در این روش چیست؟
استراتژیهای روان درمانی شناختی یا CBT بسیار کاربردی و دقیق هستند. در ادامه به تعدادی از اینها اشاره میشود:
کشف افکار منفی
کشف افکار و احساسات منفی ضرورت دارد. باید بدانید که چرا و چه چیزی باعث بروز احساسات نامناسب و دلهرهآور در شما میشود. هر چند که کشف چنین چیزی راحت نیست و نیاز به صبر و روراستی دارد. فرد باید با خود روراست باشد و ببیند که دقیقا چه چیزهایی باعث ناراحتیاش میشود. بیشتر مواقع، همه آدمها دوست دارند که دلیل احساسات بد و ناکامیهایشان را به گردن دیگران و محیط بیاندازند. به همین خاطر است که تشخیص دلیل افکار و احساسات منفی روراستی میخواهد. این گام در روند درمان بسیار حائز اهمیت است.
تمرین مهارتهای تازه و جدید
فرد در دوره روان درمانی شناختی باید مهارتهای تازهای را در خودش تقویت کند که به اصلاح رفتارهای اشتباه قبلیاش کمک میکنند. برای مثال، کسی که دچار اعتیاد است، باید با ورزش و کارکردن روی اراده خود مانع از آن شود که در موقعیتهایی که امکان مصرف برایش پیش میآید به آن سمت برود.
تعیین اهدافی برای خود
هدفگذاری در درمان مشکلات روانی بسیار نقش مهم و تعیینکنندهای دارد. هدفگذاری باعث افزایش انگیزه افراد میشود و این حلقه گمشدهای است که موجبات شکلگیری بسیاری از مشکلات روانی و روحی را فراهم میکند. در روان درمانی شناختی روانشناس سعی میکند تا به کمک بیمار برای او اهدافی تعیین کند و برای رسیدن به آنها به فرد یاری برساند.
روشهای مختلف دیگری هم وجود دارد. برای مثال، در نظرگرفتن تمرینهایی برای فرد که به بهبود وضعیت او بهطور تدریجی کمک میکند از جمله استراتژیهای کاربردی درمان در روش روان درمانی شناختی است.
در آخر
روشهای مختلف درمان روان در این روزها بیش از گذشتهها مورد استقبال عموم قرار میگیرد. با وجود افزایش آگاهی افراد نسبت به مسائل روح و روان، مشکلات کمتری را در جامعه شاهد خواهیم بود یا دستکم برای رفع آنها، اشخاص مختلف یاد میگیرند که از چه مسیری حرکت کنند. شما هم تجربه استفاده از خدمات روان درمانی را داشتهاید؟ اگر دوست دارید، درباره تجربههایتان برایمان بگویید.
برگرفته از: https://www.verywellmind.com
دیدگاهها (0)