فقط بزرگسالان نیستند که بعد از تجربه یک واقعه ناگوار یا سانحه دچار اختلال اضطراب پس از سانحه میشوند. این موضوع برای کودکان هم رخ میدهد. چالشهای عاطفی و نشانههای رفتاری پس از سوانح و اتفاقات ناخوشایند برای کودکان و نوجوانان هم مانند بزرگسالان بهوقوع میپیوندد.
در کشوری مانند آمریکا، بیش از دو-سوم از کودکان تا رسیدن به سن ۱۶سالگی، دستکم، یکبار اضطراب بعد از حادثه را تجربه میکنند. در ادامه درباره این موضوع بیشتر خواهید خواند.
مصادیق سانحه یا واقعهای که موجب اضطراب بعد از حادثه میشود
از جمله وقایع ناخوشایندی که باعث میشود تا کودکان و نوجوانان دچار اختلال اضطراب پس از سانحه شوند، باید به موارد زیر اشاره کرد:
- تجاوز یا آزار جنسی؛
- خشونت در مدرسه؛
- بلایای طبیعی؛
- نگرانیها و اضطرابهایی که شغل والدین به فرزندان تحمیل میکنند؛
- از دستدادن ناگهانی یکی از عزیزان و آشنایان؛
- نادیده گرفتهشدن؛
- تصادفات خطرناک و جدی؛
- دچارشدن به بیماریهای جدی و تهدیدکننده زندگی.
تشخیص این اختلال چگونه صورت میگیرد؟
معیارها و نکاتی برای تشخیص این اختلال وجود دارد. در گذشته، برای درک اینکه فردی به این مشکل دچار است، نیاز به این وجود داشت که سن او بیشتر از ۶ سال باشد. یعنی تشخیص این موضوع برای کودکان کوچکتر ساده نبود یا به آن بهدقت توجه نمیشد اما اخیراً معیارهایی وجود دارد که این موضوع را برای کودکان زیر ۶ سال هم تشخیص میدهد.
معیار A
- اگر کودکان در موقعیتی قرار بگیرند که با یک حادثه ناخوشایند در ارتباط مستقیم واقع شوند، امکان دارد که دچار اختلال مذکور شوند.
- اگر کودکان بهطور غیرمستقیم مثلا در تلویزیون و سینما یا … شاهد وقوع حادثهای ناخوشایند باشند هم امکان دارد که دچار اختلال مذکور شوند.
- شنیدن درباره سوانح و مشکلات هم گاهی موجبات آسیبدیدن روحیه کودکان را فراهم میکند.
معیار B
از نشانههای دیگر اختلال اضطراب پس از سانحه در کودکان این است که :
- مدام حادثه سخت و نامطلوب را به خاطر میآورند و از آن یاد میکنند. مثلا در بازیهای کودکانهشان چیزی میگویند یا کاری میکنند که نشان میدهد هنوز درگیر حادثه هستند.
- خوابدیدن درباره حادثه و کابوسهایی که درباره آن دیده میشود هم از نشانههای دیگری است که مشخص میکند، کودک کماکان درگیر واقعه ناخوشایندی است که تجربه کرده است.
- یادآوری چیزی که مربوط به حادثه میشود، کودک را سخت منقلب میکند و به هم میریزد. در این مواقع هم تشخیص این است که کودک دچار اختلال اضطراب پس از سانحه است.
- چیزهایی که یادآور سانحه هستند، علائم و نشانههایی فیزیکی در کودک به وجود میآورند؛ مثلا تپش قلب شدید یا تعریق زیاد.
معیار C
مجموعه دیگری از واکنشها هم وجود دارد که نشان میدهد، یک کودک دچار اختلال اضطراب پس از سانحه است. مثلا:
- خودداری از شرکت در فعالیتهایی که یادآور سانحه میشوند.
- دوری از افراد و موقعیتهایی که موجبات یادآوری سانحه را فراهم میکنند.
- به دوشکشیدن بار احساساتی منفی مانند شرم، ترس یا غم.
- دوری از فعالیتهایی که در گذشته برای کودک شاد و لذتبخش بودهاند.
- انزوا و دوری از اجتماع.
- عدم انعکاس احساسات و واکنشهای مثبت.
معیار D
علائم دیگری هم برای تشخیص اختلال اضطراب پس از سانحه وجود دارد که باید برای تشخیص این موضوع در کودکان به آنها دقت شود:
- واکنشهایی توأم با خشم و عصبانیت که نشان میدهند، کودک از درون دچار ناراحتی و آشفتگی است.
- محتاطشدن بیش از حد و ناتوانی در آرامگرفتن.
- وحشتزدگی بیش از حد.
- بروز اختلالات خواب.
- از دسترفتن توان تمرکز.
این نشانهها باید در حدود یک ماه بهطور مداوم در کودک ظاهر شوند. در این صورت است که میتوان آنها را علائمی از ابتلا به اختلال اضطراب پس از سانحه دانست.
نشانهها و علامت درگیرشدن با اختلال اضطراب پس از سانحه چیست؟
یادتان باشد که تمام کودکانی که دچار سوانح و اتفاقات ناخوشایند میشوند، با اختلال اضطراب بعد از سانحه روبهرو نخواهند بود. در واقع، شاید علامتها و نشانههایی برای تشخیص این موضوع وجود داشته باشد اما برای رسیدن به تشخیصی قطعی نیاز به بررسیهای دقیق وجود دارد.
در هر حال، وجود علائم زیر را جدی بگیرید و بدانید که حتما نشانه ابتلای کودک به اختلال نیستند اما وجودشان نیاز به پیگیری دارد:
پیشدبستانی
- جیغ و فریادکشیدن زیاد؛
- کماشتهایی و کمشدن میل به غذا؛
- ترس از شب و کابوسدیدن؛
- ترس از جدایی از والدین یا مربی و معلم.
دبستانی و مدرسهای
- دشواری در تمرکزکردن در مدرسه؛
- بیخوابی و کابوسدیدن؛
- داشتن احساس شرم و تقصیر؛
- اضطراب و ترس در موقعیتهای مختلف.
نوجوانی
- دچارشدن به اختلالات خوردن؛
- آسیبزدن به خود؛
- احساس انزوا و افسردگی؛
- استفاده از الکل و مواد مخدر؛
- اقدام به انجام رفتارهای جنسی پرخطر؛
- تصمیمگیریهای آنی و خطرناک برای اقدامات پرخطر.
دانشجویان
- ناتوانی در تمرکزکردن؛
- حاضرنشدن در کلاس درس؛
- نمرات کم و عملکرد درسی نامطلوب؛
- بیعلاقگی به برقراری روابط عاطفی؛
- اختلالات خواب؛
- محتاطشدن شدید؛
- بروز احساسات و عواطف منفی؛
- بیعلاقگی به چیزهایی که قبلا مفرح بودهاند.
توصیه به مراقبان و والدین کودکان در این زمینه چیست؟
همیشه نمیتوان از حادثهها جلوگیری کرد و کودک را از سوانح دور نگه داشت. زندگی است؛ پُر از وقایع پیشبینینشده. پس باید تلاش کنید که علائم این اختلال را بشناسید و مراقب باشید که آیا فرزندتان به آن دچار شده است یا خیر. ارتباطاتتان را با فرزند خود صمیمی و نزدیک کنید تا اگر به مشکلاتی از جمله اختلال اضطراب پس از سانحه دچار شد، با شما بیپرده صحبت کند و مشکلش را در میان بگذارد.
منابع معتبر و قوی را درباره این اختلال پیدا کنید و مطالعه نمایید. احتمال دارد که نیاز به مراجعه به متخصص کودک داشته باشید. به کمک مشاوران و با دارودرمانی یا جلسات مشاوره امکان درمان این مشکل وجود دارد.
سخن آخر درباره اضطراب اختلال پس از سانحه
این مشکل هم مانند هر مشکل دیگری در دنیا قابلحل است. پس اگر کودکتان دچار آن شد، هرگز نترسید و مضطرب نشوید. یادتان باشد که با گرفتن کمکهای تخصصی از پس رفع این مشکل برخواهید آمد. همراهی با کودک و برقراری ارتباطی سازنده و صمیمی باعث میشود که اگر دچار مشکلی روحی شد، شما را در جریان بگذارد و از شما کمک بخواهد.
کودکانی که دچار اختلال اضطراب پس از سانحه میشوند، بار فشار زیادی را بر دوشهای کوچکشان میکشند. پس با آنها همراه شوید و با ابراز رفتارها و واکنشهای درست به بهبود وضعیت و خروج از این مشکل کمک کنید.
برگرفته از: https://www.verywellmind.com
دیدگاهها (0)