تابحال به این موضوع فکر کردهاید که وقتی رویا میبینیم، چه اتفاقاتی در مغز ما میافتد؟ وقتی تمرکز میکنیم و مدیتیشن میکنیم، چرا ذهنمان آرام میشود؟ چطور مراقبه کردن از استرس و اضطراب میکاهد؟جدا از مسائل متافیزیکی که معمولا در جواب اینگونه سوالات مطرح میشوند، امواج مغزی باعث چنین اتفاقاتی میشوند.
امواج مغزی این اتفاقات را کنترل میکنند. دانشمندان متوجه شدند که در مغز امواجی ایجاد میشوند که نوع آنها در هنگام انجام فعالیتهای مختلف یا در قسمتهای مختلف خواب متفاوت است. این امواج را به ترتیب کشف آنها نامگذاری کردند. ما در این مقاله از های اکسپرت به امواج مغزی آلفا خواهیم پرداخت. در صورت تمایل به آشنایی بیشتر با عملکرد مغز شگفت انگیز خود، با ما همراه باشید.
امواج مغزی آلفا
مغز ما از میلیونها نورون تشکیل شده است که برای ارتباط با یکدیگر از امواج الکتریکی استفاده میکنند. طول این امواج در کارکردهای مختلف مغز متفاوت هستند و هر یک نشاندهنده یک الگوی فعالیت خاص در مغز هستند و با سطح هوشیاری افراد ارتباط دارند. این تفاوت باعث شده است امواج مغزی در طول موجهای مختلف با نامهای متفاوتی شناخته شوند.
امواج مغزی آلفا در نیمکره راست مغز ایجاد میشوند و زمانی که شما در حالت خواب و رویا پردازی یا در حال انجام مراقبههای ذهنی و تمرکز عمیق هستید اتفاق میافتد. طبق تحقیقات انتشار این امواج که در حالت آرامش مطلق مغز تولید میشوند، از افسردگی جلوگیری کرده و خلاقیت را افزایش میدهند. جالب است بدانید که در حالت عادی مغز انسان تا ۳۰ دقیقه پس از بیداری و ۳۰ دقیقه قبل از خواب شبانه در حالت آلفا قرار دارد.
انواع امواج مغزی (EEG)
امواج مغزی به ۵ دسته تقسیم میشوند و دلیل این تقسیمبندی میزان فرکانس و عملکرد آنها است.
- امواج آلفا: این امواج که در فرکانس بین ۸ تا ۱۰ هرتز قرار دارند، همانطور که گفته شد در حالت خواب عمیق (مرحله رویا بینی) و تمرکز عمیق مغز مثل مدیتیشن ایجاد میشوند. کاهش امواج مغزی آلفا باعث افزایش موج بتا و ایجاد استرس شدید خواهد شد.
- امواج بتا: بین ۱۲ تا ۳۰ هرتز فرکانس دارند و زمان هوشیاری کامل و بیداری منتشر میشوند.
- امواج تتا: در فرکانس ۴ تا ۸ هرتز و زمان استراحت عمیق، خیالبافی و خواب ایجاد میشوند. فعالیت بیش از حد این امواج باعث بیشفعالی یا افسردگی شده و فعالیت کم آن اغلب باعث اضطراب و استرس میشود.
- امواج دلتا: این امواج پایینترین طول موج را مابین ۵/۰ تا ۴ هرتز دارند و زمان خواب عمیق (بدون رویا) انتقال داده میشوند. این نوع امواج معمولاً در نوزادان دیده میشود. امواج دلتا درصورتیکه در بزرگسالان (در حالتی غیر از خواب) مشاهده شوند ممکن است نشاندهنده اختلالات یادگیری و آسیبهای مغزی باشد.
- امواج گاما: این امواج مربوط به فعالیتهای شدید مغز مثل حل مسئله و پردازش عمیق اطلاعات ایجاد میشوند و طول موجی بین ۲۵ تا ۱۰۰ هرتز را در برمیگیرند.
هر یک از این امواج که با دستگاهی به نام الکتروانسفالوگرام اندازهگیری میشوند، برای وظایف خاص و در زمان مخصوص به خود در مغز ایجاد و منتشر میشوند.
آنسفالوگرافی چیست؟
آنسفالوگرافی روشی برای اندازهگیری امواج منتشر شده در مغز است که بهوسیله دستگاهی به نام آنسفالوگرام انجام میشود. این دستگاه از طریق عکسبرداری امواج منتشر شده در مغز آنها را اندازهگیری میکند. استفاده از آنسفالوگرام امکان تحلیل این امواج را به متخصص میدهد.
مزایای انتشار امواج آلفا در مغز
همانطور که اشاره کردیم در حالت آلفا ذهن در حالت مراقبهای عمیق قرار میگیرد. سپس با حذف احساسات و عوامل محیطی، مغز شروع به استراحت میکند و اصطلاحاً شارژ خواهد شد. در این قسمت بخشی از مزایای قرارگیری مغز در حالت آلفا را بیان کردهایم.
کاهش علائم افسردگی
مطالعات نشان میدهند که انجام مراقبههای منظم و القای امواج الکتریکی آلفا به مغز باعث کاهش علائم افسردگی در افراد تحت مطالعه شده است.
افزایش خلاقیت
امواج آلفا ذهن را در حالتی آرام قرار میدهند. زمانی که سکوت ذهن اتفاق میافتد، مغز آمادگیهای لازم را برای انجام فعالیتهای مثبتتر و افزایش خلاقیت کسب خواهد کرد.
کاهش اضطراب
مغز در حالت آلفا بسیار آرام است و در چنین مواقعی تقریباً هیچ فکر منفی و استرسزایی در آن جای ندارد. نگهداشتن هرچه بیشتر مغز در حالت آلفا با ایجاد این شرایط، به کاهش اضطراب و استرس کمک شایانی خواهد کرد.
چطور امواج آلفا را در مغز افزایش دهیم؟
متخصصان معمولاً در درمان اضطراب و استرس از القای امواج آلفا با روش بایوفیدبک استفاده میکنند. در این روش به افراد درمانجو شیوه افزایش و القای آگاهانه امواج آلفا را در مغز آموزش میدهند. همچنین روشهای دیگری نیز برای افزایش امواج آلفا در مغز وجود دارند که عبارتند از:
- مدیتیشن: با انجام مدیتیشن مغز به حالتی شبیه خواب عمیق همراه با رویا وارد میشود و به همین دلیل انتشار امواج آلفا در مغز افزایش خواهد یافت؛
- تمرینات ذهنآگاهی یا مراقبه: آموزش و تمرین مراقبه مانند مدیتیشن بر میزان فرکانس مغز و در نتیجه ایجاد شدن امواج آلفا تأثیرگذار هستند. درصورتیکه این تمرینات به طور مداوم انجام شوند، باعث کاهش اضطراب و افسردگی و همچنین دردهای مزمن میشوند؛
- یوگا: تمرینات یوگا همزمان بر جسم و ذهن تأثیرگذار هستند و به ایجاد آرامش و تمرکز در مغز کمک میکنند. انجام منظم تمرینات یوگا با افزایش امواج آلفا در کاهش استرس و افسردگی کمککننده خواهد بود؛
- ایروبیک: ایروبیک در دسته ورزشهای هوازی جای میگیرد و به تمرکز عمیق نیاز دارد. انجام تنفسهای عمیق همراه با تمرکز، دقیقا همان چیزی است که فرکانس مغز را به حالت آلفا نزدیک خواهد کرد؛
- تنفس عمیق: نفس کشیدن عمیق با تمرکز کامل بر گردش هوا در بدن تمرکز را بهخوبی افزایش میدهد و این افزایش تمرکز امواج آلفا را افزایش داده و در نتیجه اضطراب را نیز کاهش خواهد داد.
- و غیره.
هرچه مغز مدتزمان بیشتری را در فرکانس آلفا سپری کند، آثار مثبت امواج مغزی آلفا نیز بیشتر میشوند. به این صورت شاهد نتایج بسیار بهتری در تمرکز، آرامش، خلاقیت و… خواهیم بود.
امواج آلفا را تا چه میزان افزایش دهیم؟
گفتیم که هر یک از امواج مغز در هنگام فعالیت خاص و در زمان خاصی ایجاد میشوند. افزایش بیش از اندازه هر یک از این امواج مغزی ممکن است مشکلاتی را ایجاد کند. در نتیجه امواج مغزی آلفا به هر روشی که ایجاد میشوند، باید تا جایی پیش بروند که از میزان نرمال خود خارج نشوند.
به علاوه بهتر است بدانید که داروهای آرامبخش و برخی از داروهای ضدافسردگی توانایی افزایش امواج آلفا را در مغز دارند. ولی در نتیجه سوءمصرف آنها خطرات خود را خواهد داشت.
حرف آخر
در این مقاله سعی کردیم ضمن تعریف امواج مغزی آلفا و بیان خصوصیات فرکانسهای دیگر امواج مغزی، شما را با چگونگی عملکرد امواج الکتریکی مغز آشنا کنیم. درصورتیکه دچار هرگونه مشکل در تمرکز هستید یا اضطراب را تجربه میکنید و … بهوسیله انجام کارهایی که به آنها اشاره کردیم یا مراجعه به متخصص جهت استفاده از روشهای بایوفیدبک، قادرید این امواج را در مغز خود افزایش دهید.
دیدگاهها (0)