تغییر رفتار مهم است. اگر میخواهید رشد کنید باید بهدنبال تغییر مداوم باشید. مگر میشود از دوران کودکی بیتغییر به نوجوانی بروید و بعد با همان فرمان دورانهای دیگر عمر را هم طی کنید؟ خیر، هرگز چنین چیزی نمیشود. تغییرکردن در راستای توسعه فردی باعث میشود که مراحل بلوغ و تکامل را بپیمایید و به رشد برسید. تغییر رفتار کار دشواری نیست، فقط باید آیین آن را بلد باشید و زمان، احساسات و تلاشی مداوم برایش به خرج بدهید. در این مقاله از روند تغییر رفتار برایتان میگوییم.
تغییر رفتار چطور شروع میشود؟
تغییرکردن میتواند برای هرکس متفاوت باشد. مثلا یکی دوست دارد که سیگار را کنار بگذارد، دیگری به دنبال کاهش وزن است و… . هر تغییری هم از شیوههای مختلفی برای آدمهای گوناگون پیگیری میشود. چیزی که اهمیت دارد، این است که بدانید در بیشتر مواقع، برای رسیدن به هدف نیاز به رفتوآمد در مسیرهای مختلف، آزمون و خطاکردن و تلاشهای مداوم است. در این صورت میتوان به هدف خود بالاخره رسید.
یکی از مهمترین ابعاد تغییر رفتار این است که در مسیر خسته نشوید و پشتکار به خرج بدهید. ماجرا این است که در بسیاری از مواقع، راهی که در آن قدم گذاشتهاید، صاف و هموار نیست و احتمال دارد که نیاز به تغییر ترفندها و تکنیکها در راه رسیدن به هدف وجود داشته باشد.
اگر مراحل و مولفههای تغییر رفتار را بشناسید، بهتر میتوانید خودتان را در راه رسیدن به اهداف یاری دهید. عناصر تغییر به شرح زیر هستند.
عناصر تغییر رفتار
برای موفقشدن در راه تغییر رفتار باید با سه عنصر اساسی تغییرکردن آشنا باشید:
- آمادهبودن برای تغییر: آیا توان تغییر در شما وجود دارد و میدانید که باید از چه منابع و اطلاعاتی برای گامبرداشتن در مسیر استفاده کنید؟
- موانع تغییر: آیا میدانید که چه موانع و سدهایی بر سر راهتان وجود خواهد داشت؟
- بازگشت به گذشته: آیا میدانید که چه عواملی میتوانند تغییر را نابود کنند و شما را به حالت اولیهتان بازگردانند؟
مراحل مدل تغییر رفتار چیست؟
در مدلی که در ادامه معرفی میکنیم و از سوی روانشناسان خبره برای تغییر رفتار ارائه شده با روندی تدریجی روبهرو هستیم. این مدل که اساسا برای ترک سیگار از آن کمک گرفته میشود، نشان میدهد که تغییرکردن اصلا و ابدا دور از ذهن و عجیب نیست ولی به پشتکار و خواستن زیادی نیاز دارد.
مرحله یک: پیشاندیشی و فکرکردن از قبل
یکی از مهمترین بخشهای تغییر رفتار زمانی است که شروع به فکرکردن درباره هدفتان میکنید. در این مرحله معمولا افراد دچار عدمپذیرش رفتار نادرست فعلیشان میشوند و قبول نمیکنند که وضعیت کنونیشان مخرب یا نامطلوب است. برای اینکه با این حالت در مرحله اول تغییر رفتار کنار بیایید، باید نگاهی دقیق و بیتعصب نسبت به وضعیت کنونیتان داشته باشید و ببینید که چه اشکالاتی در کار و رفتارتان وجود دارد. با خود تمام زوایای منفی و مثبت فعلیتان را بسنجید و ببینید که رفتارهای فعلیتان چه ریسکهایی را به زندگیتان تحمیل میکند.
مرحله دوم: فکرکردن و اندیشیدن به هدف
در مرحله دوم تغییر رفتار شما دیگر پذیرفتهاید که وضعیتی که در آن هستید، نیاز به تغییر دارد و به سراغ مزایای بیشمار هدفتان میروید. البته فکرکردن به تغییر و هدف فقط محدود به مزایا نمیشود، بلکه معایب و مشکلات تغییر هم احتمالا در مقابل چشمهایتان ظاهر میشوند.
در این صورت، احساساتی متضاد در وجودتان پا میگیرد. برای اینکه این تضادها را مدیریت کنید، باید ببینید که مزایای رسیدن به هدفتان و ایجاد تغییر در رفتار چقدر بر معایبش میچربد. علاوه بر آن، لازم است که مشخص کنید موانع راهتان چیست و در مسیر رسیدن به هدف با چه سختیهایی روبهرو خواهید شد. میزان آمادگیتان برای گامبرداشتن در مسیر تغییر رفتار را هم محک بزنید.
مرحله سوم: کسب آمادگی برای تغییر رفتار
در مرحله کسب آمادگی باید با تغییرات کوچک شروع به طیکردن راه در جهت تغییرات بزرگ کنید. مثلا اگر قرار است که سیگار را ترک کنید، باید از کمکردن تعداد سیگارهایی که در روز دود میکنید، کار را شروع کنید. برای کاهش وزن هم باید با تغییر سبک برنامه غذاییتان، میزان حجم مصرفی و نوع غذاها را تغییر بدهید.
هر چقدر که به شکل تدریجی بیشتر در مسیر گام برمیدارید، آمادگیتان برای تغییر اساسی بیشتر و بیشتر میشود. در این مرحله باید اهدافتان را بنویسید و مشخص کنید. اقداماتی هم در راستای رسیدن به اهداف مذکور در نظر بگیرید. به خودتان انگیزه بدهید و تلاش کنید که به هدف نزدیک و نزدیکتر شوید.
مرحله چهار: اقدام و عملگرایی
در مرحله چهارم نیاز به عملگرایی مستقیم بهوجود میآید. یعنی دیگر باید بهطور جدی شروع به انجام کارهایی کنید که در مراحل قبلی به آنها فکر کردهاید و برایشان برنامهریزی داشتهاید. اگر مراحل قبلی تغییر رفتار را خوب و درست سپری نکرده باشید، در این بخش از کار هم دچار مشکل خواهید شد.
اگر بهدرستی مراحل قبلی را پشت سر نگذاشته باشید، یعنی ندانید که مزایای تغییر رفتار در شما چیست و با معایب تغییر و موانع راه بهدقت آشنا نشده باشید، احتمال اینکه بعد از چند روز، اقدامات در مسیر تغییر را کنار بگذارید، بسیار زیاد خواهد بود. برای اینکه با موفقیت در مرحله اقدام و عملگرایی باقی بمانید باید هر پیشرفتی در طول راه را جشن بگیرید و خودتان را تشویق کنید.
مرحله پنجم: حفاظت از هدف و پشتکار
در مرحله پنجم تغییر رفتار باید پشتکار به خرج بدهید و خود را از وسوسههای ترک هدف دور و دورتر کنید. خودتان را از وسوسه دور نگه دارید. مثلا خود را در معرض چیزی که میتواند شما را از مسیر تغییر خارج کند، قرار ندهید. هر اقدامی که برای تغییر رفتار صورت میدهید هم جشن بگیرید و خود را تشویق کنید تا از وسوسهها دور شوید. مدام به تصویر قشنگی فکر کنید که بعد از رسیدن به هدف میتوانید در زندگیتان داشته باشید. پس مراقب خودتان و اهدافتان باشید.
مرحله ششم: بازگشت به حالت اولیه قبل از تغییر رفتار
در هر تغییر رفتاری حتما با زمانی مواجه میشوید که دیگر توان حفظ تغییر را ندارید و شروع به بازگشت به عقب میکنید. اگر چنین چیزی روی داد، خود را سرزنش نکنید و این فکر را نداشته باشید که انسانی بیاراده و بهدردنخور هستید. ناامیدی، احساس شکست و ترس برای همه پیش میآید.
در این مرحله باید ببینید که چه عواملی موجبات سردشدن شما از هدفتان را فراهم کردهاند. موانع را بشناسید و بار دیگر مزایای رسیدن به هدف را برای خود معین کنید و تجدید عهد داشته باشید. بله! با خودتان مجددا عهد کنید که به مسیر بازگردید و به خودتان یادآور شوید که اوضاع از چه قرار است و چرا اصلا وارد مسیر تغییر رفتار شدهاید.
پسشنهاد میکنم مقاله راز تغییر را هم مطالعه کنید تا بتوانید اطلاعات جامع تری در این قضیه بدست بیاورید.
سخن آخر
تغییر رفتار بخش مهمی از روند تکامل و رشد آدمیزاد است. از تغییر نترسید و بدانید که هر بار که تغییری در زندگیتان بهوجود میآورید، انبوهی از تجربهها و احساسات تازه را وارد روح و روانتان میکنید که میتوانند در جریان رشد و توسعه فردیتان اثربخش باشند.
شما هم تجربه تغییر رفتار اساسی در زندگی داشتهاید؟ برایمان از مراحلی بگویید که پشت سر گذاشتهاید. برای مثال، رژیم غذایی موفق داشتهاید؟ وزن کم کردهاید؟اخلاق و رفتاری را ترک کردهاید؟
برگرفته از: https://www.verywellmind.com
دیدگاهها (0)